Soms krijg je een vraag tijdens de cursus die ik nooit goed heb beantwoord. Een cursist staat voor een van mijn schilderijen aan de muur — een zwaan, blauw, op water dat geen water meer is — en zegt: “Marjan, hoe krijg je dat?” Het eerlijke antwoord is dat ik het niet zelf gemaakt heb in de zin die je denkt. Of liever: ik heb het wél geschilderd, maar ik heb het niet bedacht. Het kwam tot me. En vanaf het moment dat de eerste blauwe zwaan op mijn papier verscheen — ergens in 2002 — werd er voor mij een nieuwe fase ingeluid. Schilderen is namelijk een uitdrukking van wat er in je is.
Tijd om dat verhaal eens uit te schrijven. Want de blauwe zwanen markeerden een keerpunt waar ik nu nog steeds vanuit werk.
Voor de zwanen — waar ik vandaan kwam
Ik ben in 1993 begonnen met aquarelleren. Geen kunstacademie, geen vroege roeping — ik kwam uit de botanische wereld, was hovenier en botanisch analiste, en het schilderen was iets wat me langzaam vond. Vijf jaar volgde ik cursussen — twee jaar bij Anita Goudsblom en drie jaar bij Rein van den Berg. Ik leerde de techniek, ik leerde kijken, ik leerde mengen. Ik kreeg de vrije hand, en wat ik vooral merkte: het aquarelleren werd voor mij dé manier om weer met mijn gevoel in contact te komen.
In die jaren schilderde ik wat ik zág. Elke bos bloemen werd vastgelegd, een dier dat ik op een foto had gezien, en eigen foto’s waren een inspiratiebron. In die tijd verkocht ik veel schilderijen. Ik schilderde vrij en experimenteerde veel. Eerst voornamelijk op aquarelpapier. Er was een schilderij van oude rozen dat eruit sprong. Toen realiseerde ik me nog niet dat dit op katoen was geschilderd. Katoen blijft lang nat en daardoor kon ik lang nat-in-nat werken — wat toch mijn stijl is. De gracieuze zwanen en ballerina’s inspireerden mij zeer. Evenals de losse papavers.
Het moment dat de Indigo zwaan ontstond
In het voorjaar van 2001 trof ik het om de paring van een zwanenpaar te zien — en kon ik het ook vastleggen. Ik stond namelijk toevallig met mijn telelens klaar toen dit zich opeens voordeed. Na de paring kwam het mannetje woest en statig op mij af, met imponerend opgezette vleugels. Dit boezemde enigszins angst in, maar ik bleef staan. De zon scheen achter hem, waardoor ik prachtig tegenlicht had. Ik bedankte hem vervolgens voor het schouwspel. Wat een cadeautje.
De serie die ik op de foto vastlegde, heb ik een jaar later uitgewerkt. Beginnend met de Indigo zwaan in februari 2002. Ik begon vanuit mijn Ziel te schilderen, vanuit mijn totaliteit. Het intuïtief schilderen kreeg nu meer de overhand. Werken vanuit afstemming, vanuit je zijn, waar voelen en denken samengaan.
De glinstering op het water heb ik handmatig uitgespaard. Onderwerp en achtergrond in één keer opgezet, en dan het papier kantelen — zodat zich alles vermengt en in elkaar overloopt, maar wel zo dat de vorm behouden blijft of teruggehaald kan worden. Na een paar uur intensief bezig (ik werk in één gang door) was ik zelf onder de indruk van het resultaat.
Diezelfde maand schilderde ik de vier ballerina’s — ik zat in een flow.
Het jaar daarop heb ik de andere zwanenaquarellen als een serie geschilderd, waarbij ik de kleuren van de chakra’s als uitgangspunt had. Rood in januari, geel in maart, paars met Pinksteren.
Wat zwanen voor mij betekenen
Een zwaan staat in vele tradities voor transformatie, voor de overgang van het ene naar het andere — water naar lucht, oude vorm naar nieuwe vorm. Ze zijn ook stille dieren: ze maken weinig geluid, maar hun aanwezigheid is intens. Ze zijn wit, zuiver en krachtig. De zwaan is een spiritueel symbool en staat voor de poort naar de Geest.
Het kantelpunt — wat er daarna veranderde
De jaren erna zijn anders verlopen dan ervoor. Het was een voorbode, want ik ben in 2003 begonnen aan de opleiding Holistisch Hulpverlening in Zwammerdam, met als specialisatie spirituele hulpverlening. Niet omdat de zwanen me dat opdroegen — maar het paste in een groter ontvouwingsproces dat het schilderen al liet zien. Wat ik in 2002 met een kwast in mijn hand had uitgedrukt — dat er iets door me heen kan werken als ik mijn denken durf los te laten — werd in 2003 een nieuwe fase ingeluid.
In 2007 ontstond er een tweede zwanen-serie. Dat jaar verbleef een enkele zwaan maandenlang in het slootje vlak naast mijn appartement. De serie noemde ik Close-up. De zwaan zat zo dichtbij op de slootkant dat ik hem kon gadeslaan als hij zijn toilet maakte. Het voelde opnieuw als een boodschap, en was een aankondiging van een nieuwe transformatie-fase.
Vorig jaar verscheen er weer een zwanenpaar in het slootje naast mijn woning. Ik was drie keer getuige van hun paringsritueel en heb dit wederom met de camera kunnen vastleggen. Het leek erop dat ze op mij wachtten voordat hun spel begon. Hier zal zeker een nieuwe serie uit gaan ontstaan.
Meer over hoe deze periode mijn werk veranderde lees je op Over Mij.
Hoe je de zwanen herkent in mijn huidige werk
De zwanen maakten langzamerhand plaats voor engelen, lichtwezens en intuïtieve schilderingen, maar wie goed kijkt ziet dat dezelfde stijlsignatuur in alles is gebleven:
- Beweging in plaats van vastheid — alsof de vormen nog niet helemaal afgemaakt zijn, alsof ze nog kunnen ontsnappen.
- Kleur die uit zichzelf is ontstaan, niet aangebracht volgens een palet — maar vanuit wat het water op het papier deed en intuïtief gekozen.
- Veel wit van het papier — de adem die het schilderij draagt. Lees ook hoe en waarom in het geheim van wit in aquarel.
- Stilte — de meeste schilderijen vragen om stil te kijken, niet om door te scrollen. Er zitten diepere lagen in, waar je je voor kunt openstellen.
Wie mijn galerij wil zien — de zwanen, en alles wat daarna kwam — kan op schilderijen rondkijken. Veel werken zijn te koop; sommigen zijn al lang in andere handen.
Veelgestelde vragen
Zijn de blauwe zwanen nog te koop?
Sommige werken uit de oorspronkelijke serie zijn nog beschikbaar; andere zijn al lang verkocht. Bekijk de actuele schilderijen-galerij voor wat er op dit moment beschikbaar is, of stuur me een bericht via de contactpagina voor specifieke vragen. Van de Indigozwaan zijn een aantal kleinere reproducties op aquarelpapier in een luxe lijst te koop.
Schilder je nog steeds zwanen?
Er gaat een nieuwe serie komen.
Kun je intuïtief schilderen leren?
Ja, maar het werkt niet als je het probeert te leren als techniek. Wat je wél kunt leren is je gereedschap zo goed kennen dat je je denken kan loslaten. Dat is de basis van mijn cursus — eerst de techniek, dan de overgave.
Geef je ook les in intuïtief schilderen specifiek?
Ik geef ook intuïtieve workshops, in klein groepsverband of individueel, omdat het een heel persoonlijk proces is. Stuur me een bericht als dit je trekt.
Heeft je opleiding spiritueel genezerschap je werk veranderd?
Veranderd en verdiept, meer bezield. Het schilderen kwam eerst, het werk als healer kwam erbij. Ze versterken elkaar, en het beste van beide gaat in mijn cursussen mee.
Iets meer dan een serie
De blauwe zwanen waren geen artistieke fase. Ze waren een opening. Ik schilder al lang andere onderwerpen, maar wat ik in 2002 leerde, draag ik nog steeds in elk vel papier dat ik aanraak. Wil je weten hoe dat aanvoelt — schilderen zonder vooropgezet plan, vanuit dat luisteren? Stuur me een bericht via de contactpagina. Of kom een keer langs in mijn atelier in Ter Aar. Soms is het beter om iets te ervaren dan om erover te lezen.