Misschien heb je al wat geschilderd met waterverf en vraag je je af waarom jouw schilderij zo anders oogt dan dat van iemand anders. De kleuren staan los, het ziet er een beetje stijf uit, en dat magische — die zachte overgangen waar de ene kleur in de andere overvloeit — krijg je maar niet voor elkaar. Grote kans dat je nog niet hebt geleerd hoe nat-in-nat schilderen werkt. En dat is jammer, want dat is precies de techniek waarmee aquarel echt aquarel wordt.
Wat is nat-in-nat schilderen?
Nat-in-nat — soms ook wet-in-wet genoemd — is een aquareltechniek waarbij je natte verf op nat papier laat lopen. Je maakt het papier eerst lichtjes nat met schoon water en dan zet je de kleuren erin terwijl het papier nog vochtig is. Het water doet dan zijn werk: kleuren vloeien in elkaar, mengen zich vanzelf, en er ontstaat iets wat je niet kunt sturen.
Dat is precies waarom ik nat-in-nat zo mooi vind. Het verrast je. Je zet een kleur neer en het wordt iets anders dan je had bedacht. Voor sommigen voelt dat eng — alsof je de controle kwijt bent — maar dat is juist de essentie. Je leert loslaten zonder dat het zweverig wordt. Het is heel concreet: het water neemt de verf mee.
In mijn aquarelcursus in Ter Aar begin ik bijna altijd met deze techniek. Ook met absolute beginners. Niet omdat het makkelijk is — dat is het niet — maar omdat je meteen voelt waarom aquarel zo bijzonder is.
Wanneer gebruik je nat-in-nat?
Nat-in-nat werkt niet voor elk onderwerp en elke fase van je schilderij. Het is geweldig voor luchten, verre achtergronden, abstracte kleurvelden en sferische effecten — alles waar je zachte overgangen wilt en geen scherpe lijnen. Voor details, contouren of een tak van een boom heb je een andere techniek nodig: nat-op-droog. Dan zet je natte verf op droog papier en heb je veel meer controle.
In de praktijk combineer je beide. Je begint vaak met een natte ondergrond voor de basis — de lucht, de sfeer, de kleur van het licht — en als die laag droog is, ga je er met fijnere lijnen overheen. Dat is ook precies waar veel mensen vastlopen: ze willen meteen detail aanbrengen op een nog natte ondergrond, en dan loopt alles uit.
In mijn artikel over de meest voorkomende aquarelfouten behandel ik dit ook: te vroeg over een natte laag heen werken is een van de klassieke valkuilen. Geduld is een onderdeel van de techniek.
Hoe ik het mijn cursisten leer
Ik begin altijd met heel eenvoudige oefeningen. Een vel papier, een breed penseel, schoon water, en twee of drie kleuren. Geen onderwerp, geen plan. Gewoon: papier nat maken, kleur erin laten zakken, kijken wat er gebeurt. Voor veel mensen is dat het eerste moment dat ze écht aan het schilderen zijn — niet aan het tekenen met verf, maar aan het schilderen.
Wat ik graag uitleg: het ligt niet alleen aan je vaardigheid. Het ligt ook aan je materiaal. Goedkoop papier zuigt water op als een spons en geeft je geen tijd om met de kleuren te werken. Op een goed aquarelpapier blijft het vocht langer aanwezig en kun je rustig observeren wat er gebeurt. Datzelfde geldt voor je verf — een eerlijke aquarelverf vloeit anders dan een set voor kinderen.
Nat-in-nat in het Groene Hart
Wat ik mooi vind aan deze techniek voor mensen uit de regio Ter Aar, Alphen aan den Rijn, Nieuwkoop en Leimuiden: het Groene Hart is een landschap van zacht licht en stille water. De plassen, de luchten, de mist boven het Braassemermeer — dat zijn precies de motieven waarvoor nat-in-nat is gemaakt. Je hoeft niet ver te reizen voor inspiratie. Je hoeft alleen te kijken.
In een kleinschalige cursus in deze omgeving leer je niet alleen de techniek, maar ook om met andere ogen naar je eigen omgeving te kijken.
Veelgestelde vragen
Is nat-in-nat schilderen geschikt voor beginners?
Ja, juist voor beginners. Het laat je meteen zien wat aquarel kan en haalt de druk weg om “perfect” te schilderen. Je leert loslaten en kijken vanaf de eerste les.
Hoe nat moet het papier zijn?
Glanzend nat, maar geen plassen. Maak het papier gelijkmatig vochtig met een grote kwast of spons en wacht tot de glans wegtrekt voordat je begint — dan heb je het ideale moment.
Welk papier is geschikt voor nat-in-nat?
Aquarelpapier van minstens 300 grams. Lichter papier krult op en geeft je geen tijd om rustig te werken. In mijn cursus krijg je goed papier mee, dus daar hoef je in het begin niet over na te denken.
Wat als de kleuren te ver uitlopen?
Geen probleem — laat het drogen en kijk wat er ontstaat. Vaak zijn juist die “fouten” de mooiste delen van een schilderij. En anders begin je opnieuw. Het is maar een stukje papier.
Kan ik nat-in-nat leren in een kleine groep?
Dat raad ik aan. In een kleine groep zie je hoe anderen ermee omgaan en krijg je persoonlijke aanwijzingen op het juiste moment. Dat scheelt enorm in de leersnelheid.
Kom het zelf ervaren
Als je benieuwd bent hoe nat-in-nat werkt, kom dan een keer langs bij Atelier De Morgenster in Ter Aar. In een kennismakingsworkshop ervaar je in één middag wat het is om kleur en water samen te laten werken. Je hoeft niets mee te nemen en niets te kunnen — alleen nieuwsgierigheid. Ik laat je de rest zien.