De vraag die ik waarschijnlijk het vaakst krijg van mensen die net willen beginnen met aquarelleren: “Welke verf moet ik kopen?” Je staat in de winkel, of je scrollt door een webshop, en je ziet tientallen merken in een prijsrange van zes euro tot zestig euro. Waar begin je?
Ik ga je in dit artikel geen merkenoorlog uitvechten. Wat ik wél doe: uitleggen waar je écht op moet letten, wat het verschil tussen goedkope en dure verf in de praktijk betekent, en welke keuze ik mijn eigen cursisten bij De Morgenster in Ter Aar aanraad als ze net beginnen. Want een goede eerste verf-set maakt het verschil tussen “dit werkt niet” en “hé, ik krijg er lol in.”
Waarom je verf er echt toe doet
Aquarel leeft van de kwaliteit van het pigment. Goedkope verf heeft vaak minder pigment en meer vulstof — je krijgt dan kleuren die niet helder worden, die snel een grauwe of vuile indruk maken, en die op je papier een beetje “plat” blijven. Veel beginners denken: ik ben nog niet zo goed, dus ik koop eerst goedkope verf en later iets beters. Maar dat is meestal een valkuil.
Met slechte verf heb je geen reëel beeld van wat aquarel kan. Je zwoegt om een mooie kleur te krijgen die er gewoon niet in zit. Je gaat denken dat het aan jou ligt, terwijl het aan de verf ligt. Ik heb cursisten zien omslaan zodra ze één keer met fatsoenlijke verf werken — opeens vloeit de kleur zoals het hoort, en gaan ze snappen wat ik bedoel als ik het over “laten werken” heb.
Studentenkwaliteit of kunstenaarskwaliteit?
De meeste merken hebben twee lijnen: een student– of studie-lijn, en een artist– of kunstenaars-lijn. De studielijn is goedkoper omdat er minder pigment in zit en er vaker vulstoffen worden gebruikt. De kunstenaarslijn is duurder maar kleurechter, lichtechter en mengt mooier.
Voor wie écht net begint en twijfelt of aquarelleren iets voor hem of haar is, kan een studiekwaliteit prima als eerste kennismaking. Maar: kies dan wel van een gevestigd merk. Denk aan Van Gogh (van Royal Talens), Winsor & Newton Cotman. Die studielijnen zijn betaalbaar en tegelijk kwalitatief nog te doen.
Wat ik afraad: de allergoedkoopste setjes van zes tot tien euro, vaak met onbekende merknaam. Die werken écht niet fijn, en je haalt eruit wat ik hierboven beschreef: vlakke kleuren, frustratie. Zie ook het artikel Beginnen met aquarel: wat heb je echt nodig? voor de volledige materiaallijst.
Napjes of tubes — wat is handiger voor een beginner?
Aquarelverf komt in twee vormen: napjes (kleine vierkante of ronde blokjes ingedroogde verf in een doosje) of tubes (vloeibare verf in een tube).
Voor beginners raad ik meestal napjes in een doos aan. Waarom:
- Je hebt direct een compleet palet bij de hand
- Het doosje fungeert als palet — scheelt spullen
- Je kunt makkelijk meenemen naar buiten of op cursus
- Je verspilt niets — je pakt alleen de verf die je nodig hebt
Tubes werken fijner als je grotere vlakken schildert of veel verf tegelijk nodig hebt. Maar voor de eerste tijd zijn napjes erg praktisch én goedkoper.
Hoeveel kleuren heb je nodig?
Kort antwoord: veel minder dan je denkt. Een basisdoos van twaalf napjes is ruim voldoende om te beginnen. Sterker nog — ik begin mijn cursisten vaak met drie kleuren: een warme en koele rood, een warme en koele blauw, een warme en koele geel. Met die zes kun je bijna elke kleur mengen die je nodig hebt.
Waarom dit? Omdat je zo kleur leert begrijpen. Als je een doos met 36 kleuren hebt, ga je gewoon pakken wat er ligt. Als je met een beperkt palet werkt, moet je mengen — en mengen is hoe je voelt wat kleur is. Dit is de basis van mijn aquarelcursus: kleurenleer vóór techniek. Hoe dat in de praktijk werkt — primaire en complementaire kleuren, warm en koel — lees je in mijn artikel over kleuren mengen met aquarelverf.
Cursisten zijn soms verbaasd dat je met “maar” zes tubes zó ver komt. Maar dat is precies de charme: aquarel dwingt je om te kijken, te mengen, en te begrijpen wat kleur doet. Hoe minder flesjes, hoe meer je leert.
Wat ik mijn cursisten concreet adviseer
Als mensen me vragen wat ze moeten kopen, zeg ik meestal: begin met een doos Van Gogh pocketbox (twaalf napjes, rond de dertig euro) óf een Winsor & Newton Cotman sketcher’s box. Allebei betaalbaar, betrouwbaar, en voor de eerste cursusperiode helemaal prima.
Wil iemand na verloop van tijd betere kwaliteit, dan raad ik Rembrandt of Winsor & Newton Professional aan. Schmincke Horadam en Daniel Smith worden nog hoger aangeschreven. In de cursus bied ik na verloop van tijd het merk St. Petersburg aan, welke aantrekkelijk qua prijs is. Bij professionele verf merk je echt het verschil in pigmentdichtheid en lichtechtheid. Er zijn meer nieuwe merken op de markt, laat je daar gerust naar informeren, maar dat is voor later — eerst leren.
Trouwens: bij mijn kennismakingscursussen ligt alles klaar. Je hoeft je eigen verf niet aan te schaffen voor je begint.
Mijn eigen nuchtere visie
Ik ben geen verfpurist. Ik geloof niet dat je duizend euro aan materiaal moet uitgeven voor je begint. Maar ik geloof wél dat je je gereedschap serieus moet nemen. Zoals ik vaker zeg: je moet weten hoe je die kwast vasthoudt en daar je meters mee hebben gemaakt. Hetzelfde geldt voor verf — pak iets degelijks, en begin. Je leert de verf kennen door ermee te werken, niet door erover te lezen. Meer over mijn aanpak lees je op Over Mij. De andere grote aankoopbeslissing — je papier — behandel ik in welk aquarelpapier moet je kiezen als beginner?
Veelgestelde vragen
Wat is de beste aquarelverf voor absolute beginners?
Een Van Gogh pocketbox (twaalf napjes) of een Winsor & Newton Cotman set. Betaalbaar, betrouwbaar, en genoeg om een jaar mee vooruit te kunnen.
Kan ik met goedkope aquarelverf beginnen?
Van een bekend merk (Van Gogh, Cotman): ja, prima. Van onbekende merken onder de tien euro: beter niet — je frustreert jezelf.
Napjes of tubes voor een beginner?
Napjes zijn toegankelijk. Tubes zijn duurde, maar met bijv. van Gogh doe je heel lang mee.
Hoeveel kleuren heb ik echt nodig?
Twaalf is ruim voldoende. Op mijn cursus leer ik je dat met de primaire kleuren rood, geel en blauw je alle kleuren kunt maken. Met een uitgebreide doos van bijv. 36 kleuren, overzie je het niet meer.
Moet ik voor de kennismakingsworkshop mijn eigen verf meenemen?
Nee. Bij de kennismakingsworkshop ligt alles klaar — verf, kwasten, papier. Je koopt pas iets eigens als je zeker weet dat het je ligt.
Gewoon beginnen
De beste verf is uiteindelijk de verf die je daadwerkelijk uit de doos haalt en gebruikt. Dus kies een degelijke set, leg hem klaar, en begin. En als je twijfelt of gewoon eerst wilt proeven wat aquarel voor jou kan zijn: kom eerst eens kijken op een workshop in Ter Aar. Voor mensen uit Alphen aan den Rijn, Leiden, Uithoorn of Leimuiden is dat een kwartiertje rijden, en je weet meteen of het bij je past — zonder dat je eerst een stapel spullen hoeft te kopen. Stuur me gerust een bericht via de contactpagina als je vragen hebt over materiaal of cursussen.