Overweeg je een aquarelleren cursus, maar vraag je je af wat je nu eigenlijk leert in zo’n cursus? Een terechte vraag. De meeste cursusbeschrijvingen blijven hangen in vage termen als “kleurenleer”, “techniek” en “compositie” — woorden die je weinig zeggen als je nog nooit met aquarel hebt gewerkt. In dit artikel maak ik het concreet: wat leer je in een aquarelleren cursus bij De Morgenster, lesblok voor lesblok, in twaalf bijeenkomsten.
Dit is geen lesschema dat ik dwingend afdraai — geen schoolse aanpak. Wel: dit is de organische volgorde waarin cursisten gaan groeien. Ik werk al meer dan twintig jaar met deze opbouw, en hij doet wat hij belooft.
De fundamenten — les 1 tot en met 3
De eerste drie lessen gaan over kleur en water. Niets anders. Want zonder die twee snap je aquarel niet, en met die twee kun je later alles bouwen.
Wat je in deze fase leert:
- De drie hoofdkleuren en hoe ze zich tot elkaar verhouden — meer hierover in mijn artikel kleuren mengen met aquarelverf
- Hoe water je verf doet vloeien — de basis van wat aquarel onderscheidt van olieverf of acryl
- Hoe je je kwast vasthoudt en stuurt — klein detail, groot verschil
- Hoe je een vlak gelijkmatig krijgt zonder dat het strepen vertoont
Dit klinkt simpel maar is het niet. Veel cursisten merken pas in les 3 dat hun kleurmengsels niet meer in modder eindigen — en daar komt vaak een glimlach van opluchting bij.
De technieken — les 4 tot en met 7
Vanaf les 4 ga je technieken stapelen. Dit is waar het herkenbaar wordt — je begint dingen te maken die op echte aquarellen lijken.
- Nat-in-nat schilderen — pigment op nat papier laten vloeien. Lees ook nat-in-nat schilderen — zo werkt de aquareltechniek
- Lagen opbouwen van licht naar donker — dit is de essentie van aquarel
- Uitsparen — wit van het papier bewaren — geen witte verf, maar onaangeraakt papier
- Donker durven mengen — geen zwart uit een tube, maar diepe complementaire mengsels
In deze fase merken cursisten dat hun werk levendiger wordt. Het krijgt diepte. Het krijgt lucht. Niet omdat je opeens “talent” hebt — maar omdat de techniek begint te kloppen.
De compositie — les 8 en 9
Twee lessen die over kijken gaan in plaats van over schilderen. Want als je niet weet hoe je je onderwerp neerzet, helpt al die techniek niet.
Wat je leert:
- Wat je weglaat is even belangrijk als wat je opneemt — een schilderij gaat over keuzes, niet over alles
- Hoe het oog door een schilderij beweegt — diagonalen, rust-punten, focus
- Wanneer je iets centraal zet en wanneer juist niet — de driederegel en wanneer je hem mag breken
- Wat licht en schaduw doen voor compositie — meer over waardes in mijn artikel donker en licht in aquarel
Dit is voor veel cursisten een ahá-fase. Plotseling kijken ze ook naar foto’s, films, schilderijen in een museum met andere ogen. Compositie blijkt overal in te zitten.
De vrijheid — les 10 tot en met 12
De laatste drie lessen gaan over wat ik het loslaten noem. Je hebt techniek, je hebt kleurkennis, je hebt compositie-inzicht. Nu ga je leren om die kennis te dragen zonder hem te gebruiken als veiligheidsnet.
- Eigen werk maken — je kiest een onderwerp, je werkt het uit, je krijgt persoonlijke begeleiding waar het hapert
- Intuïtief schilderen — werken zonder vooropgezet plan, vertrouwen op wat je hand al weet
- Op je bek durven gaan — letterlijk: een vel weggooien, opnieuw beginnen, en daar trots op zijn
Dit is het moeilijkste deel. Niet technisch — emotioneel. Cursisten moeten leren niet meer in het hoofd te schilderen, maar vanuit hun gevoel. Sommigen vinden het direct fijn, anderen worstelen ermee. Beide is goed.
Wat je niet leert — en waarom dat goed is
Eerlijke noot: je leert geen kant-en-klaar herkenbaar onderwerp (“aan het eind weet je hoe je een zwaan schildert”). Geen examen. Geen “stijl van Marjan”. Want dat is niet wat een aquarelleren cursus zou moeten geven.
Wat je wél meeneemt is het vermogen om elk onderwerp aan te kunnen — bloemen, landschappen, dieren, abstract. Je hebt dan namelijk de bouwstenen. Het concrete onderwerp is bijzaak. Meer over deze filosofie lees je in Over Mij.
Voor wie is een aquarelleren cursus geschikt?
Bij De Morgenster werk ik met een groep van maximaal acht. Geschikt voor:
- Beginners die het nooit hebben geprobeerd maar al jaren zeggen “dat zou ik wel willen”
- Gevorderden die zelf-leren niet rond krijgen en willen verdiepen
- Mensen die rust zoeken — meer hierover in aquarel schilderen als ontspanning
- Mensen met een spirituele inslag — dat is een ingang die ik óók aanbied, gezien mijn achtergrond als spiritueel genezer (zie Over Mij)
Twijfel je nog of dit bij je past? Mijn artikel is een aquarel cursus iets voor mij? 7 vragen helpt je beslissen.
Veelgestelde vragen
Hoe lang duurt zo’n cursus van twaalf lessen?
Een blok loopt over ongeveer drie maanden — wekelijks of tweewekelijks, afhankelijk van het rooster. Najaarsblok september–december en voorjaarsblok januari–april.
Kan ik instappen halverwege?
Soms, in overleg. Vaak is het beter om bij een nieuw blok te starten. Een kennismakingsworkshop kun je wel altijd boeken.
Wat kost een aquarelleren cursus?
Lees wat kost een aquarelcursus? — daar leg ik eerlijk uit wat erbij inbegrepen zit.
Krijg ik na de cursus een diploma?
Nee. Geen examen, geen certificaat. Wat je meeneemt is een vaardigheid — die telt zwaarder dan papier.
Werkt jullie aanpak voor mensen die heel rationeel zijn?
Ja. Mijn aanpak begint juist bij techniek en kleurenleer — dat is rationele kennis. Het loslaten in de laatste lessen is een uitnodiging, geen verplichting.
Begin bij de kennismaking
De doorlopende cursussen op dinsdagmiddag en vrijdagochtend zitten op dit moment vol. Wie wil aansluiten begint altijd bij de kennismakingsworkshop — drie uur, alles ligt klaar, en daarna zien we samen of doorlopende cursus de volgende stap is. Mijn atelier in Ter Aar is voor mensen uit Alphen aan den Rijn, Langeraar, Korteraar, Nieuwkoop, Aarlanderveen, Roelofarendsveen en Leimuiden een kwartiertje rijden. Stuur me een bericht via de contactpagina als je een datum wilt prikken.