Een vraag die ik de afgelopen jaren steeds vaker krijg: “Marjan, ik wil iets doen wat niet op mijn scherm is. Iets met mijn handen. Iets rustigs.” En dan kom ik ze tegen in mijn atelier — vrouwen van in de vijftig, zestig, soms nog ouder, die jarenlang geen tijd hadden en nu eindelijk die ruimte durven te nemen. De reden is bijna altijd dezelfde: aquarel schilderen geeft rust op een manier die weinig andere dingen kunnen geven.
In dit artikel leg ik uit waarom steeds meer volwassenen een penseel oppakken, wat er in je hoofd gebeurt als je aquarelleert, en waarom mijn cursussen bij De Morgenster in Ter Aar niet zomaar “een hobby” zijn maar voor veel mensen een moment van echt thuiskomen.
Waarom aquarel en niet iets anders?
Je kunt kiezen uit yoga, wandelen, breien, tuinieren — allemaal goede manieren om te ontspannen. Maar aquarel heeft iets dat die andere dingen niet hebben: je maakt iets tastbaars. Aan het eind van de middag staat er iets op papier dat er drie uur eerder niet was, en dat jij hebt gemaakt. Dat doet iets met mensen.
Aquarel is ook zacht van aard. Anders dan bij olieverf of acryl hoef je geen kracht te zetten, geen dikke lagen op te brengen. Je werkt met water en pigment — licht, vloeiend, verrassend. Je kunt je niet krampachtig vasthouden aan controle, want het water gaat toch z’n eigen weg. En dat loslaten — dat is precies wat de meeste mensen nodig hebben.
Wat er gebeurt als je gaat schilderen
De meeste cursisten merken het tijdens hun eerste middag bij mij: na een uurtje vergeten ze de tijd. Ze zijn zó geconcentreerd op wat er op hun papier gebeurt, op welke kleur er uitvloeit, dat alles eromheen wegvalt. Dat is geen toeval — het is een bekend fenomeen dat psychologen “flow” noemen. Je bent helemaal in het nu, je bent een met wat je doet, en je hoofd stopt met malen.
Voor mensen die hele dagen in hun hoofd zitten — met mails, zorgen, planningen — is dat een enorme opluchting. Ik heb cursisten gehad die halverwege hun eerste les begonnen te huilen. Niet van verdriet, maar van ontlading. “Ik had niet verwacht dat ik zóveel op mijn schouders droeg”, zeggen ze dan.
Je hoeft niets te “presteren”. Je hoeft niet goed te zijn. Je hoeft je kwast gewoon vast te houden en te kijken wat er gebeurt. Dat is voor veel mensen de eerste keer in jaren dat ze iets mogen doen zonder ergens aan te moeten voldoen.
Waarom veel volwassenen nu pas beginnen
Ik merk dat mijn cursisten een duidelijk profiel hebben. Vaak vrouwen tussen de vijftig en zeventig, soms jonger, bijna altijd mensen die het láng druk hebben gehad — met werk, kinderen, mantelzorg, een huis. Pas nu vinden ze de ruimte om iets voor zichzelf te doen. En ze kiezen heel bewust voor iets creatiefs, iets stils, iets wat ze kunnen meenemen in hun leven.
Wat je ook veel hoort: “Ik wilde al mijn hele leven iets met schilderen, maar ik dacht dat ik het niet kon.” Die gedachte — dat creativiteit iets is voor “kunstenaars” en niet voor gewone mensen — zit diep. Maar het klopt niet. Aquarelleren is een techniek, niet een talent. Je kunt het leren. Als je durft te beginnen.
Mijn aanpak — ruimte om stil te zijn
Bij De Morgenster werk ik met kleine groepen — maximaal zes tot acht mensen. Dat is geen verkooppraatje, het is een voorwaarde. Rust ontstaat niet in een drukke zaal met twintig cursisten. Rust ontstaat in een kamer waar je hoort hoe je kwast het papier raakt, waar niemand over je schouder ademt, en waar je als docent echt contact kunt maken met iedereen.
Ik loop rond, geef een zetje waar het nodig is, en geef iedereen de ruimte om op zijn eigen tempo te werken. Geen schema dat om twee uur “af moet zijn”. Geen groepsproduct. Jouw schilderij, jouw tempo, jouw proces. Meer over mijn werkwijze lees je op Over Mij.
Spiritueel of niet — allebei welkom
Sommige cursisten komen puur voor de techniek. Ze willen leren hoe aquarel werkt, hoe kleur zich gedraagt, hoe je een landschap opbouwt. Dat is fantastisch. Anderen voelen dat er meer bij komt kijken — dat schilderen voor hen een vorm van innerlijk werk is. Ook dat is fantastisch. Ik werk sinds 2003 ook als spiritueel genezer, dus wie daar nieuwsgierig naar is, kan daar altijd meer over vragen. Maar niemand hóéft. Beide ingangen zijn welkom. Wil je iemand verrassen die aan deze rust toe is? Dan is een aquarel workshop als cadeau een mooi gebaar.
Veelgestelde vragen
Ik heb nog nooit geschilderd — kan ik toch meedoen?
Juist dán is het leuk om te beginnen. De meeste cursisten komen zonder ervaring. Een kennismakingsworkshop is speciaal voor absolute beginners gemaakt.
Werkt schilderen echt tegen stress?
Niet als therapie, maar ja — de ervaring van cursisten én onderzoek wijzen steeds dezelfde kant op: bezig zijn met je handen, in flow, buiten schermen om, verlaagt stress meetbaar. Maar het belangrijkste: het voelt gewoon lekker.
Hoe oud zijn je cursisten meestal?
Mijn groepen zijn vaak 45 tot 75, met soms iemand erboven of eronder. Maar leeftijd maakt echt niet uit — ik heb cursisten gehad van in de twintig en van in de tachtig. Creativiteit is leeftijdloos.
Moet ik al iets kunnen om te starten?
Nee. Je hoeft geen tekenachtergrond te hebben, geen kunstopleiding. Je hoeft alleen maar nieuwsgierig te zijn. De techniek leer je bij mij.
Hoe lang duurt een cursus of workshop?
Een kennismakingsworkshop duurt drie uur — een middag. Doorlopende cursussen gaan in blokken van een paar maanden. Kijk op de cursus-pagina voor actuele data.
De eerste stap
Niemand begint aan iets creatiefs omdat ze het “moeten”. Mensen komen bij mij omdat ze voelen: nú is het tijd voor iets van mij. Als dat bij jou herkenbaar is, nodig ik je uit om vrijblijvend contact op te nemen. Mijn atelier in Ter Aar ligt midden in het Groene Hart — voor mensen uit Alphen aan den Rijn, Leiden, Uithoorn of Leimuiden een kwartiertje rijden, en je stapt direct uit je dagelijkse wereld in een kamer waar het stil mag zijn. Meer over de cursus vind je in aquarel cursus in Ter Aar — leer schilderen in een kleine groep, of stuur me een bericht via de contactpagina. Ik denk graag met je mee.