Een vraag die ik regelmatig krijg: “Marjan, ik weet niet wát ik moet schilderen.” Die leegte voor een wit vel papier is herkenbaar. Maar er is een betrouwbare bron van inspiratie die nooit opdroogt en die zich elke paar maanden opnieuw vernieuwt: de seizoenen. Het Nederlandse jaar geeft je vier compleet verschillende kleurenpaletten, vier verschillende lichtsferen, vier verschillende werelden om in te schilderen. In dit artikel deel ik per seizoen de mooiste onderwerpen om te schilderen — en hoe ik dat zelf bij De Morgenster in Ter Aar aanpak.
Lente — kwetsbaar en helder
De lente is het seizoen van pas-uitgekomen kleur. Frisgroen, bleekroze, helder geel. Alles is nog kwetsbaar, transparant, lichtdoorlatend. Voor aquarel een geschenk: dit zijn precies de eigenschappen waar de techniek voor gemaakt is.
Wat te schilderen in de lente:
- Magnolia’s en bloesem — die zachte roze tinten op tere takken, een week lang en dan weg. Ideaal om nat-in-nat te oefenen: je laat de kleuren rustig in elkaar vloeien.
- Anemonen, krokussen, narcissen — de kleurintensiteit van vroege voorjaarsbloemen is onovertroffen.
- Pasgeboren lammetjes in het weiland — als je in het Groene Hart woont, sta je er tussen.
- Lentelucht — die blauwgrijs-met-wolken-luchten zijn pure aquarel.
Tip voor lentekleuren: gebruik je verf verdund. De zachtheid die de lente kenmerkt komt niet door zware pigmenten, maar door veel water en weinig verf. Begin licht en bouw langzaam op.
Zomer — vol licht, vol contrast
Zomer is het seizoen van extremen. Heldere zon, diepe schaduwen, verzadigde kleuren. Het is geen makkelijk seizoen om te schilderen, juist door dat felle licht — maar als je het beheerst, krijgen je schilderijen leven en ruimte.
Wat te schilderen in de zomer:
- Tuinen en bloembedden — pioenen, rozen, lavendel. Pure kleurfeesten.
- Het water in het Groene Hart — de plassen rond Nieuwkoop, het Braassemermeer, kleine slootjes vol waterlelies.
- Strandtaferelen — als je naar de kust trekt: licht zand, blauw water, witte zeilen.
- Zomerluchten met onweersbuien — dramatische cumulus-wolken, de spanning vóór de regen.
De grote zomeruitdaging is contrast. Op heldere dagen zijn de schaduwen donker en scherp — durf die schaduwen ook donker te schilderen. Veel beginners maken alles te licht en hun schilderij wordt vlak. Lees ook hoe je dat voorkomt in 5 veelgemaakte fouten bij aquarel.
Herfst — warm, rijk, melancholisch
Voor veel cursisten is herfst hét favoriete schildersseizoen. Niet voor niets: het kleurenpalet is er een van rijke roesten, gouden okers, diepe rode tinten. De zon staat lager en geeft warme schaduwen. En er ligt — letterlijk — kleur op de grond. Bladeren rapen wordt een kleurenstudie.
Wat te schilderen in de herfst:
- Bladeren in alle stadia — van groen-met-rode-randen tot helemaal okergeel tot bruin met zwarte vlekjes. Een stilleven van vijf bladeren is een hele schildersmiddag.
- Polderlandschappen in mistig licht — onder ochtendmist worden weiland-kleuren zacht en mysterieus.
- Stillevens met pompoenen, noten, kastanjes — perfecte oefeningen in vorm en textuur.
- Gele bossen, herfstlanen — de warme okertonen tegen koel-blauwe luchten geven dramatisch contrast.
Voor herfstpaletten is de basis van complementaire kleuren cruciaal — okers en mosgroen werken samen, oranje en blauw versterken elkaar. Hoe dat precies werkt leg ik uit in kleuren mengen met aquarelverf.
Winter — stil en monochroom
Veel mensen denken: “winter, dan is alles grauw, daar valt niks aan te schilderen.” Niets is minder waar. Winter is misschien wel het meest aquarelleerbare seizoen, juist omdat alles is teruggebracht tot zijn essentie. Bare bomen, witte velden, grijsblauwe luchten. Het zijn schilderijen waar 80% wit-van-papier is en 20% pigment — en juist daarin schittert aquarel.
Wat te schilderen in de winter:
- Sneeuwlandschappen — bijna helemaal het wit van je papier, met hier en daar een streep wilg of een silhouet van een huis.
- Kale bomen tegen de lucht — perfecte oefeningen in compositie en negatieve ruimte.
- Ochtend rijp op het gras — die zilverige glans kun je alléén met aquarel vangen.
- Vogels rond een voederplank — koolmezen, roodborstjes, vinken: kleine exploziegeles van kleur in een verder grijs landschap.
De winter leert je iets onmisbaars: hoe minder je doet, hoe sterker je schilderij. In een sneeuwlandschap is het wat je niet schildert dat het wit laat schitteren.
Het hele jaar door schilderen
Wat ik mijn cursisten meegeef: probeer in elk seizoen iets anders te schilderen. Je leert er als schilder veel meer van dan altijd hetzelfde onderwerp herhalen. De kleurenpaletten zijn anders, de licht is anders, de stemming is anders. Je palet groeit met de seizoenen mee.
Voor wie graag buiten werkt — en het Groene Hart leent zich daar prachtig voor — heb ik apart een gids geschreven over buiten schilderen en plein air in het Groene Hart, met concrete plekken in alle seizoenen.
Mijn nuchtere visie
De seizoenen geven je een gratis bron van inspiratie. Geen creatieve blokkades meer omdat je niet weet wat je moet maken — je hoeft alleen maar naar buiten te kijken. En naar binnen, ook: wat doet een seizoen mét je? Lente kan je aanmoedigen, winter kan je tot rust brengen. Schilder dat dan ook. Aquarel is geen exacte weergave van wat je ziet — het is een vertaling van hoe je het ervaart.
Veelgestelde vragen
Welke kleuren heb ik nodig per seizoen?
Eigenlijk steeds dezelfde basis — een warme en koele variant van rood, blauw en geel. Wat verandert is de verhouding waarin je ze gebruikt. Lente vraagt veel water en weinig pigment; herfst juist veel pigment in mooie complementaire mengsels.
Kun je in de winter ook buiten schilderen?
Ja, mits je goed gekleed bent. De winter is uitdagend (verf bevriest, vingers verkleumen), maar de stemming is uniek. Werk dan klein, met een zakformaat blokje, en niet langer dan een uur per keer.
Welk seizoen is het beste voor beginners?
Lente of vroege zomer — de kleuren zijn vergevingsgezind en uitnodigend, en de natuur barst van inspiratie binnen handbereik. In de ochtend en avond heeft de voorkeur, vanwege het zachtere licht
Behandelen jullie seizoenen ook in de cursus?
Indirect — wat we schilderen volgt natuurlijk het jaar mee. In april werk ik vaak met bloesem, in oktober met herfstbladeren. Een kennismakingsworkshop stem ik altijd op het moment af.
Heeft Marjan zelf een lievelingsseizoen om te schilderen?
Eerlijk: lente. De combinatie van helder licht, jonge kleur en die vleug hoop in de lucht. Maar elk seizoen heeft zijn eigen aantrekkingskracht.
Begin met wat er nu buiten gebeurt
De simpelste oefening: kijk uit het raam. Wat is er buiten op dit moment? Welk licht is er? Welke kleuren? Welke planten of bomen? Schilder dát. Niet uit je hoofd, niet vanaf een Pinterest-foto, maar vanuit wat hier en nu te zien is. Dat is de meest betrouwbare bron van inspiratie die je hebt. En als je daar onder begeleiding mee aan de slag wilt: stuur me een bericht via de contactpagina. Mijn atelier in Ter Aar staat midden tussen vier seizoenen Groene Hart — de kleuren komen vanzelf binnen.